RolandCzarnecki.pl

Warunki i tryb nabywania oraz utraty prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego, a także zasady wykonywania tego zawodu określa Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (DzU z dnia 27 grudnia 2004 r.).

I. Kto może być tłumaczem przysięgłym

W myśl artykułu 2 ww. ustawy tłumaczem przysięgłym może być osoba fizyczna, która:

1. ma obywatelstwo polskie albo obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub, na zasadach wzajemności, obywatelstwo innego państwa;
2. zna język polski (znajomość języka polskiego potwierdza zdanie egzaminu na tłumacza przysięgłego);
3. ma pełną zdolność do czynności prawnych;
4. nie była karana za przestępstwo umyślne, przestępstwo skarbowe lub za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu obrotu gospodarczego;
5. ukończyła magisterskie studia wyższe na kierunku filologia lub ukończyła magisterskie studia wyższe na innym kierunku i studia podyplomowe w zakresie tłumaczenia, odpowiednie dla danego języka;
6. złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin z umiejętności tłumaczenia z języka polskiego na język obcy oraz z języka obcego na język polski, zwany dalej “egzaminem na tłumacza przysięgłego”.

Osoba, która zdała egzamin, nabywa uprawnienia do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego.

Nabycie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego potwierdza świadectwo wydane przez Ministra Sprawiedliwości.

Osoba, która nabyła uprawnienia do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego, uzyskuje prawo do wykonywania tego zawodu po złożeniu ślubowania i wpisaniu na listę tłumaczy przysięgłych.

Osoba ta podlega wpisowi, na swój wniosek, na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości.

Tłumacz przysięgły składa wobec Ministra Sprawiedliwości ślubowanie i podpisuje się pod rotą.

II. Egzamin na tłumacza przysięgłego

Egzamin na tłumacza przysięgłego przeprowadzany jest przez utworzoną w tym celu Państwową Komisję Egzaminacyjną, której członków powołuje i odwołuje Minister Sprawiedliwości. Przewodniczący Komisji wyznacza termin i miejsce egzaminu oraz powiadamia kandydata na tłumacza przysięgłego o terminie i miejscu egzaminu nie później niż na 21 dni przed dniem egzaminu.

Przed wejściem na salę egzaminacyjną osoba przystępująca do egzaminu jest obowiązana do okazania zawierającego zdjęcie dokumentu potwierdzającego tożsamość kandydata oraz dowodu uiszczenia opłaty egzaminacyjnej.

W czasie egzaminu niedozwolone jest korzystanie przez egzaminowanego z materiałów pomocniczych, a w szczególności ze słowników, podręczników i innych opracowań, a także z pomocy innych kandydatów; dopuszcza się jednak korzystanie z przyniesionych przez siebie słowników.

II.1. Egzamin na tłumacza przysięgłego - informacje szczegółowe

Egzamin na tłumacza przysięgłego składa się z dwóch części:

1. tłumaczenia pisemnego ‑ z języka polskiego na język obcy oraz z języka obcego na język polski;
2. tłumaczenia ustnego ‑ z języka polskiego na język obcy oraz z języka obcego na język polski.

Egzamin uważa się za zdany w przypadku uzyskania pozytywnych ocen z obu części egzaminu.

W razie niedostatecznego wyniku egzaminu kandydat na tłumacza przysięgłego może przystąpić do ponownego jego składania nie wcześniej niż po upływie roku od daty poprzedniego egzaminu.

Koszty egzaminu, w tym opłatę egzaminacyjną, ponosi kandydat na tłumacza przysięgłego.

Z przebiegu egzaminu sporządza się protokół.

II.1.a) Część pisemna egzaminu na tłumacza przysięgłego

Część pisemną egzaminu (trwa ona 4 godziny) wszyscy kandydaci zdają tego samego dnia w tych samych godzinach.

Część pisemna egzaminu polega na tłumaczeniu 4 tekstów:

1. dwóch z języka polskiego na język obcy, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym albo tekstem prawniczym;
2. dwóch z języka obcego na język polski, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym albo tekstem prawniczym.

Pisemna praca egzaminacyjna zostaje opatrzona kodem cyfrowym. Praca zostaje odkodowana dopiero po ocenie pisemnych prac egzaminacyjnych wszystkich kandydatów.

Na pracy pisemnej kandydatowi nie wolno umieszczać swojego nazwiska ani żadnych innych danych pozwalających ustalić jego tożsamość.

Wynik egzaminu pisemnego, stanowiący sumę punktów przyznawanych za następujące elementy oceny, ustala się osobno dla każdego z 4 tekstów. Rozróżnia się następujące kryteria:

Kryterium	Możliwa do uzyskania liczba punktów
Zgodność treści przekazanej w tłumaczeniu z treścią oryginału	10 punktów
Terminologia i frazeologia subjęzyka specjalistycznego	15 punktów
Poprawność gramatyczna, ortograficzna i leksykalna (leksyka niespecjalistyczna)	10 punktów
Zastosowanie rejestru (stylu funkcjonalnego) języka właściwego dla danego rodzaju tekstu	10 punktów
Znajomość formalnych zasad wykonywania tłumaczeń uwierzytelnionych	5 punktów

Maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania przez kandydata z części pisemnej egzaminu wynosi 200 punktów. Żeby otrzymać ocenę pozytywną, trzeba uzyskać co najmniej 150 punktów.

II.1.b) Część ustna egzaminu na tłumacza przysięgłego

Część ustna egzaminu odbywa się nie wcześniej niż po upływie 7 dni od dnia zakończenia części pisemnej egzaminu, aczkolwiek Przewodniczący Komisji może w wyjątkowych wypadkach wyznaczyć krótszy termin.

Do części ustnej egzaminu dopuszcza się kandydatów, którzy uzyskali ocenę pozytywną z części pisemnej egzaminu.

Część ustna egzaminu obejmuje:

1. tłumaczenie konsekutywne (egzaminator odczytuje lub odtwarza tekst z przerwami na tłumaczenie) z języka polskiego na język obcy dwóch tekstów, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym albo tekstem prawniczym;
2. tłumaczenie a vista (kandydat otrzymuje do tłumaczenia tekst w formie pisemnej) z języka obcego na język polski dwóch tekstów, w tym jednego, który jest pismem sądowym, urzędowym albo tekstem prawniczym.

Część ustna egzaminu jest utrwalana za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk.

Wynik egzaminu ustnego, stanowiący sumę punktów przyznawanych za następujące elementy oceny, ustala się osobno dla każdego z 4 tekstów. Rozróżnia się następujące kryteria:

Kryterium	Możliwa do uzyskania liczba punktów
Zgodność treści przekazanej w tłumaczeniu z treścią oryginału	10 punktów
Terminologia i frazeologia subjęzyka specjalistycznego	15 punktów
Poprawność gramatyczna, ortograficzna i leksykalna (leksyka niespecjalistyczna)	10 punktów
Zastosowanie rejestru (stylu funkcjonalnego) języka właściwego dla danego rodzaju tekstu	10 punktów
Poprawność fonetyczno-intonacyjna, dykcja i płynność wypowiedzi	5 punktów

Maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania przez kandydata z części ustnej egzaminu wynosi 200 punktów. Żeby otrzymać ocenę pozytywną, trzeba uzyskać co najmniej 150 punktów.

Z przebiegu egzaminu sporządza się protokół.

III. Wpis na listę tłumaczy przysięgłych

Wpis tłumacza przysięgłego na listę obejmuje:

1. imię i nazwisko;
2. datę i miejsce urodzenia;
3. obywatelstwo;
4. miejsce zamieszkania;
5. adres do korespondencji;
6. datę nabycia uprawnień zawodowych tłumacza przysięgłego;
7. oznaczenie świadectwa tłumacza przysięgłego;
8. język lub języki, w zakresie których tłumacz przysięgły posiada uprawnienia do wykonywania zawodu;
9. informację o orzeczonych karach z tytułu odpowiedzialności zawodowej tłumacza przysięgłego;
10. informację o uzyskanych stopniach naukowych, tytule naukowym, stopniach w zakresie sztuki oraz tytule w zakresie sztuki.

Do dnia 31 stycznia każdego roku Minister Sprawiedliwości ogłasza w wydawanym przez niego dzienniku urzędowym listę tłumaczy przysięgłych, powiadamiając o tym wojewodów.

Wojewodowie udostępniają listy tłumaczy przysięgłych nieodpłatnie do powszechnego wglądu w miejscu do tego przeznaczonym, w siedzibie i godzinach pracy urzędu wojewódzkiego.

Minister Sprawiedliwości udostępnia listę tłumaczy przysięgłych w Biuletynie Informacji Publicznej, utworzonym na podstawie przepisów o dostępie do informacji publicznej.

IV. Zawieszenie i skreślenie z listy

Minister Sprawiedliwości może zawiesić tłumacza przysięgłego na okres 5 lat w wykonywaniu czynności tłumacza przysięgłego z powodu niewykonywania takich czynności przez okres dłuższy niż 3 lata, licząc od dnia ostatniej czynności.

Skreślenie tłumacza przysięgłego z listy następuje w przypadku:

1. śmierci;
2. niespełniania wymogów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1, 3 i 4;
3. wniosku tłumacza przysięgłego;
4. prawomocnego orzeczenia kary pozbawienia prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego;
5. po upływie okresu zawieszenia.

V. Uprawnienia tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły jest uprawniony do:

1. sporządzania i poświadczania tłumaczeń z języka obcego na język polski, z języka polskiego na język obcy, a także do sprawdzania i poświadczania tłumaczeń w tym zakresie, sporządzonych przez inne osoby;
2. sporządzania poświadczonych odpisów pism w języku obcym, sprawdzania i poświadczania odpisów pism, sporządzonych w danym języku obcym przez inne osoby;
3. dokonywania tłumaczenia ustnego.

VI. Obowiązki tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły jest obowiązany do:

1. wykonywania powierzonych mu zadań ze szczególną starannością i bezstronnością, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa;
2. zachowania w tajemnicy faktów i okoliczności, z którymi zapoznał się w związku z tłumaczeniem;
3. doskonalenia kwalifikacji zawodowych.

Tłumacz przysięgły nie może odmówić wykonania tłumaczenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, na żądanie sądu, prokuratora, policji oraz organów administracji publicznej, chyba że zachodzą szczególnie ważne przyczyny uzasadniające odmowę.

VII. Stawki wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego

Minister Sprawiedliwości określa w rozporządzeniu stawki wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego wykonane na żądanie sądu, prokuratora, policji oraz organów administracji publicznej przy uwzględnieniu stopnia trudności i zakresu tłumaczenia.

W pozostałych wypadkach wynagrodzenie za czynności tłumacza przysięgłego ustala umowa ze zleceniodawcą lub zamawiającym wykonanie oznaczonego tłumaczenia.

Za stronę tłumaczenia przyjmuje się 1125 znaków. Za znak uważa się wszystkie widoczne znaki drukarskie, w szczególności litery, znaki przestankowe, cyfry, znaki przeniesienia oraz uzasadnione budową zdania przerwy między nimi. Stronę rozpoczętą liczy się za całą.

VIII. Repertorium czynności tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły prowadzi repertorium, w którym odnotowuje czynności wykonywane na podstawie uprawnień nadanych mu niniejszą ustawą.

Repertorium zawiera:

1. datę przyjęcia zlecenia oraz zwrotu dokumentu wraz z tłumaczeniem;
2. oznaczenie zleceniodawcy albo zamawiającego wykonanie oznaczonego tłumaczenia;
3. opis tłumaczonego dokumentu, wskazujący nazwę, datę i oznaczenie dokumentu, język, w którym go sporządzono, osobę lub instytucję, która sporządziła dokument, oraz uwagi o jego rodzaju, formie i stanie;
4. wskazanie rodzaju wykonanej czynności, języka tłumaczenia, liczby stron tłumaczenia oraz sporządzonych egzemplarzy;
5. opis tłumaczenia ustnego wskazujący datę, miejsce, zakres i czas trwania tłumaczenia;
6. wysokość pobranego wynagrodzenia;
7. informację o odmowie wykonania tłumaczenia na rzecz sądu, prokuratora, policji oraz organów administracji publicznej, zawierającą datę odmowy, określenie organu żądającego tłumaczenia oraz przyczynę odmowy tłumaczenia.

IX. Poświadczanie tłumaczeń oraz odpisów

Do poświadczania tłumaczeń oraz odpisów pism tłumacz przysięgły używa pieczęci, zawierającej w otoku jego imię i nazwisko, a w środku wskazanie języka, w zakresie którego ma uprawnienia, oraz pozycję na liście tłumaczy przysięgłych. Pieczęć zamawia, na koszt tłumacza przysięgłego, Minister Sprawiedliwości w Mennicy Państwowej.

Na wszystkich poświadczonych tłumaczeniach oraz poświadczonych odpisach pism, które wydaje tłumacz przysięgły, wymienia się pozycję, pod którą tłumaczenie lub odpis są odnotowane w repertorium. Na sporządzonych tłumaczeniach i odpisach pism należy stwierdzić, czy sporządzono je z oryginału, czy też z tłumaczenia lub odpisu, oraz czy tłumaczenie lub odpis jest poświadczony i przez kogo.

X. Kontrola nad działalnością tłumaczy przysięgłych

Wojewodowie, właściwi ze względu na miejsce zamieszkania tłumacza przysięgłego, sprawują kontrolę nad działalnością tłumaczy przysięgłych w zakresie:

1. prawidłowości i rzetelności prowadzenia repertoriów;
2. pobierania wynagrodzenia określonego w przepisach.

XI. Odpowiedzialność zawodowa tłumacza przysięgłego

Tłumacz przysięgły niewypełniający zadań oraz obowiązków określonych w ustawie albo wypełniający te zadania lub obowiązki nienależycie lub nierzetelnie podlega odpowiedzialności zawodowej.

Z tytułu odpowiedzialności zawodowej wobec tłumacza przysięgłego mogą być orzeczone następujące kary:

1. upomnienie;
2. nagana;
3. zawieszenie prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego na okres od 3 miesięcy do 1 roku;
4. pozbawienie prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego, z możliwością ubiegania się o jego ponowne nadanie nie wcześniej niż po upływie 2 lat od pozbawienia i po ponownym złożeniu egzaminu.

Postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej tłumacza przysięgłego wszczyna i przeprowadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej na wniosek Ministra Sprawiedliwości lub wojewody.